Kumkurdu*

“Evren her şeydir,” dedi kumkurdu. “Var olan her şey!. Burada ve şimdi, o zaman ve orada. Aydınlık ve karanlık, galaksiler ve yıldızlar, gezegenler, kuyrukluyıldızllar, trampetler ve kartallar ve ayılar ve bazen bir pantolonun cebinde duran tozlu, kırmzı şekerlemeler.”

“Benim biraz önce yuttuğumdan mı? “ diye sordu Zackarina. “O da mı evrenin bir parçasıydı?”

Elbette!” dedi kumkurdu. “O da evrenin bir parçasıydı? Sen de Zackarina, sen de evrenin bir parçasısın.”

Zackarina annesi ve babasıyla birlikte deniz kıyısında yaşıyordu. Bir gün yalnız başına sahil indi ve orada benzersiz biriyle karşılaştı: Kürkü altın gibi parlayan vahşi ve güzel Kumkurdu’yla...

Zackariana ile Kumkurdu’nun müthiş dostluğunun anlatan bu hikâyecikler ... ..
... .. Hopladı zıpladı ve şarkı söyledi, öylesine kendinden geçmişti ki Kumkurdu'nun kaybolduğunu bie fark etmedi. Annesiyle babasının geldiğini de. Hoplayarak kumslada on yedi tur attıktan sonra, biraz dinlenmek için durduğunda fark etti annesiyle babasını.
"Ayaklarımla konuştum," dedi Zackarina. "Tepinip durmayın dedim. Ama anladılar mı bilmem."
"Hiç değilse ben bir şey anladım," dedi babası.
"Ben de," dedi annesi.
El ele tutuştular, hoplayıp zıplayarak şarkı söylemeye başladılar.
"Yetişkin bir balık gibi duramaz insan, bedeni büyüyüp gelişirken,Koşmalı, oynamalı,zıplamalı, hop hop hophoplamalı."
Zackarinakahkahalar attı, annesiyle babasının arasına girdi. üçü birlikte yorulana kadarşarkı söylediler ve hopladılar ve zıpladılar. Tabii Zackarina en dayanıklılarıydı. Çünkü o dünyanın en iyi ayaklarına sahipti. Kumkurdu'nun hemen yakınlarında bir yerde durduğunu ve gülümseyerek onları izlediğini fark etmedi. Aslına bakılırsa Kumkurdu'nu fark etmemeleri olanaksızdı. Çünkü kumkurdu'nun o an durduğu gibi, hiç kımıldamadan ve ses etmeden duranlar görünmez olurlardı.

Mahmut ile Meryem *

... .. Elçin Efendiyev.. ..  Çağdaş Azerbaycan edebiyatının önemli temsilcilerinden elçin, meşhur hikâyeci ve romancı İlyas Efendiyev’in oğludur, 1943 yılında Bakü’de doğmuştur. Azerbaycan Dil ve Edebiyat Fakültesi’ni bitidi,kten sonra Azerbaycan İlimler Akademisi Nizami Dil ve Edebiyat Enstitüsü’nde görev almıştır. Azerbaycan Yazarlar Birliği ile Edebiyat ve İncesenet gazetesinde çalışmıştır. Vatan Cemiyeti başkanlığı ve ve başbakan yardımcılığı gibi siyasi vazifelerde bulunmuştur.

            Sovyetler Birliği üyesi olan ve filoloji doktoru ünvanı bulunan Elçin, Sovyetler Birliği Lenin Konsomolu Ödülü gibi çeşitli ödüllerin de sahibidir. Birçok seneryosu filme çekilen Elçin’in en başarılı olduğu ve pek çok ödül kazandığı tür hikâyedir. Eserleri İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, Arapça, Farsça, Macarca, Slovakça ve Bulgarcaya çevrilen Elçin’in ülkemizde de Suşa Dağlarını Duman Bürüdü adlı hikâye kitabı yayımlanmıştır.

(*Kırk Ambar kitabından, sf.143) Örneğin benim secerem sekizinci kuşakta – Erzurum civarından Karabağ’a gelerek şimdiki Fuzuli vilayetinin Saracık denen bölgesine yerleşmiş olan Hocamey Efendi’ye kadar uzanıyor...

... .. Öncelikle bu romanın Kerem ile Aslı hikayesinin Azerbaycan varyantından mülhem olduğunu belirtmeliyiz. Bu tür romanlara ülkemizde olduğu gibi Azerbaycan’da da özel bir ad verme durumuna rastlanmamaktadır. Azerbaycan’da yaygın olarak kullanılmasa da “romanlaşan destan” veya “destanlaşan roman” kavramları bu tür eserlar için kullanılan ve ve eksikleri olan terimlerdir.

Hikâyenin Azeri varyantandaki olaylar ile romandaki olaylar arasında genel anlamda bir müştereklik vardır.  Kahramanların özellikleri, aile ve etrafları, başlarından geçen olaylar pek çok noktada benzerdir.... ..

... .. Elçin, Süleymen Paşa’nın şahsında milliyetçilik ve Turan fikrini, Baba Keşiş’in şahsında Hristiyanlık taassubunu, Yavuz Sultan Selim’in şahsında Osmanlı yönetimini ve Sünnî İslâm’ı tenkit etmektedir. Kısacası tarihi olan her şey tenkitten nasibini almaktadır. Bu tenkiytleri sıralarken sefalet hâlindeki insanları “cemaat” tiplemesiyle gözler önüne serer. Mahmut adeta Meryem’in peşinde deği, hayatı öğrenme yoluna çıkmıştır. Yazarın, Mahmut tipiyle ileri sürdüğü tek görüş ise “insan severlik”tir.

gümüş beyazı karavan *

-İnsanın şansı yaver gitmeli vesselam!..

Bir bakmışsın o güne kadar birbirini asla tanımayan iki kişi- bir kız bir erkek çölün ortasında karşılaşmışlar ve aniden de bu dünyaya zaten birbirlerini bulmak için gelmiş olduklarını anlayıvermişler...

(Kasap Ağanecef’in karısı Balaca hanım’ın, sokak kapılarının önünde çekirdek çitleyerek genç kızlara anlattıklarından.)

            -Benim dileğim de Memmedağa’nın mesut olması işte!..

(Bu sözleri de bir akşam Ali Samedullah’a söylemişti, o akşam ki Yadullah’la Fatmanın düğünüydü ve Aliakper’in klarneti insanın içini kaynatıyordu.)

            -Benim kısmetim böyleymiş, bari Mesmehanım mesut olabilse!..

(Güldeste, Voronej’e giden trenin penceresinden bembeyaz kış gecesini seyrederken böyle düşünmüştü.)

İşbu kısımda okur; Memmedağa’yı, onun ayışığında gümüş beyazlığı ile parlayan alüminyum kaplı karavanını, polis memuru Sefer’i, Memmedağa’nın çocukluk arkadaşı Mirzoppa’yı ve nihayet  Mesmehanım’ı tanır; Memmedağa ile Mesmehanım’ın birbirine anlattıklarını da anlatamadıklarına da şahit olur.

 ... .. Ama bir mesele daha vardı ki o da herkesin kendi hayatını nasıl yaşağıydı ve insanoğlu büyük bir denizi olan dünya üzerinde, bu aylı yıldızlı göklerin altında kendisine bağışlanan hayatı doğru dürüst yaşamak zorundaydı; mesela gece yatağına uzanıp uyumaya hazırlanırken insanı rahatsız eden ya da kendinden utandıran hiçbir şeyin olmaması gerekiyordu; polis memuru Sefer’in de –Komiser’in babası Sefer’in, ömr-ü-hayatında boğazından tek haram lokma geçmemiş olan ve yüreğini de terk edip geldiği dağların yanında bırakmış olan Sefer’in –işte bu sahilde, bu kayaların yanında, bu ay ışığında haksız bir

Yeni Büyük Oyun*

Tek bir “üst akıl” yok

Ham düşünceleri, ancak akıl pişiris / Firdevsi

            ... .. Büyük oyunlar dünyada  hep var oldu. Ve de olmaya devam edecek. Önemli olan, bunlarla önümüzdeki dönemde “düşün

Lmeyeni düşünerek” nasıl “Oyun Kurucu” olunabileceğine kafa yormak, ona uygun şekilde tüm imkan ve araçları harekete geçirmek, tarihi bu gözle okumak, geleceği de tasarlayabilmek için  gereken kapasiteleri, kurumsal yapıları ve güç unsurlaını yaratmak.

            En önemlisi de insan sermayesini geleceği inşa edecek şekilde zenginleştirmek. Aynı zamanda, kendi “üst akıl”ımızı zinde tutmak, başka ülkelerin ve güç merkezlerinin “üst akıl”ları ile sürekli etkileşimdeolmasını sağlamak da çok önemli.

            Bu oyunların kimisi iyi kurgulandığı, kazan kazan düzenlemeler içerdiği, gereğinde ayarları geecikmeden yapıldığı için kalıcıdır. Uzun sürer, ta ki bir yenisiğ onun yerini alana kadar. Kimisi ise aceleye getirildiği, “nalıncı keseri” gibi bencilce hep kendi tarafına yonttuğu, gelecek eğilimlerini dikkate almadığı, uzak görüşlü olmayan liderlerce yönetildiği için kısa sürede sönüp gider, inandırıcılğı ve uygulanabilirliği kalmaz.

            Oyunun, oyuncuların kurucu ve yönlendirici “aklı” genellikle ortada fazla gözükmezkadar kendisini geriplanda tutar, gereksiz söylemlere, kavgalara girişmez, gücünü, imkânlarını, zekasınuı etkiğn sonuç almaya odaklı şekilde çalışmaya yönlendirirse, hedeflediği, sahnelediği oyun o kadar başarılı, kazançlı olur.... ..

            Trump ve ekibinin Rusya ile seçim kampanyası ve geçiş süreci sırasındaki bağları “ana akım” medya, Kongre ve istihbarat kuruluşları tarafından ısrarla ifşa edilmeye devam ediyor. Aralarında tam bir

İnanç ve İktidar / Orta Doğu'da Din ve Siyaset *

Kırk Ambar *

Bu kitapta edebiyatçıların ve edebi eserlerin Elçin’in zihnindeki yansımalarını bulacaksınız. İlk bakışta bütünlük arz etmeyenm bu kısa yazılar, yüzlerce eser okumakla oluşmuş bilgi, bediî hassasiyet ve heyecanın ifadeleridir. Bunlarda ince bir tenkit var, ama kasıt o değildir; bunlar ansiklopedik bir özelik de taşımyorlar. Esasen kuru ve soğuk bilgiler fikri hareketlendirmez, heyecan uyandırmaz. Ama Elçin’in notlarında, edebî eserlerin insan hayalini ve tefekkürünü nasıl tetiklediğini görüyor ve gerçek bir edîbin “zihin damarlarında” dolaşıyorsunuz.

Üstelik Elçin bunu olağan bir şekilde yapıyor ve edebî bir hazla okutuyor.

Sofokles’in tradejisi

SFOKLES sadece tradejiler yazarı değil.

Gerçekte kendisi de büyük bir insanlık tradejisinin baş kahramanıdır: yazmış olduğu yüz yirmi üç (!) trajediden (Antik kaynakla böyle söylüyor) yalnızca yedisi zamanımıza ulaşmış.

Müthiş bir kayıp.

Nice Elektra’lardan, Antigone’lardan, Kral Ödip’lerden mahrum kalmışız demek oluyor.

Şöyle bir kıyaslama yapabiliriz: bugün Hamlet’i biliyoruz, fakat Othello, ya da Kral Lear’in mevcudiyetinden habersizsiniz...

Dünya edebiyatının manzarası ne hale gelirdi, düşünsenize!

Truva Savaşı ve İlyada

Tarihte Truva Savaşı’nın gerçekten yaşanmış olup olmadığı önemli değil; asıl önemlisi İlyada’nın gerçekten var

Bir Dünya Kurmak / Hüsnü Özyeğin’in Yaşam Öyküsü *

İlk Sermayesi diplomalarıydı. Kolundaki biricik altın bilezik aldığı eğitimdi. Hüsnü Özyeğin o”sermayeden bir dünya kurdu.Türkiye’nin en zengin işadamlartı sıralamasında ilk sıralarda yer aldı. İş hayatınabi,r profesyonel olarak başlamış, bankacılıkta en genç genel müdür olarak yükselmişti.Banka yöneticiliğinden banka sahhipliğine dönü

Şen meslek yaşamında, bu terakkiyi sonuna kadar başarıyla tamamlayabilen isimdi. Kurduğu, büyüttüğü Finansbank’ı 19 yılın sonunda sattığında Türkiye’ye yapılan en büyük yabancı sermaye yatırımı gerçekleşmişti.Türkiye’nin en çok merak edilen ve başarısının ardındaki sırrı keşfedebilmek istenen ismiydi.

            Özyeğin bankasını sattıktan sonrada FİBA Holding ile yatırımlarına devam etti. Sosyal sorumluluk projeleri, Özyeğin Üniversitesi’nin kuruluşu ile başdöndüren temposu hiç dinmiyordu. En zenginler listesinden çok , “gönlü zenginler” sıralamasında yer almayı önemsiyordu.

            Bu kitapta tüm yaşamı, hayat felsefesi, çalışma alışkanlıkları ve bilinmeyenleriyle Hüsnü Özyeğin’i tanıyacak, başarısının ardındaki o üç sihirli sözcükle tanışacaksınız; “Çalışmak, çalışmak, çalışmak...”

“Yaşam öykümün içinde benim de bir kahramanım var. Eşim Ayşen Özyeğin, 42 ıldır kesintisiz ve karşılıksız desteğiyle öykümü çeşitlendirdi, renlendirdi; girişimci cesaretimi hep destekledi. Sayısız eksiklerimi tamamladı. ... ..”