27 Ekim 2025 Pazartesi

Geceleyin Kütüphane*


 

“Bir serseri mizah anlayışına (pek başarılı olmasa d) ilk kez sahibim ve her gördüğü kuşla havlayıp avını bırakan bir çiftlik köpeği misali ben de elimde tutmam gerekenleri biriktirmiş bulunuyorum. , ama sağlam bir yöntem arayışıyla boşuna çok kitap okuduğum için şikâyetim haklı ve doğru (çünkü her yerde olan hiçbir yerde değildir); pek faydasını görmesem de sanat, düzen, hafıza, muhakeme uğruna Kütüphanelerimizde kafamı allak bullak eden çeşitli yazarlara takıldım. 

Robert Burton (1577-1640 İngiliz bilim adamı ve papaz. Oxford Üniversitesi’nde rektördü. En bilinen eseri Melankolinin Anatomisi’dir) 


Başlangıç noktası bir soru.

Teoloji ve fantastik edebiyat dışında, evrenimizin belli başlı özelliğinin anlam eksikliği ve gözle görülür amaç yoksunu olmasından kuşku duyan birkaç kişi ancak çıkar. Yine de şaşırtıcı bir iyimserlikle yazı tomarlarından, bilgisayar yongalarından, ister istemez somut olsun ister sanal ya da başka türlü ,dünyaya akıl ve düzen kazandırmak gibi acınası bir çabayla kütüphane raflarından sonra kitaplıklardan toplayabildiğimiz kadar kırpık bilgileri bir araya getirmeyi sürdürürüz, aksine inanmak istesek de uğraşlarımızın başarısızlıkla sonuçlanmaya mahkûm olduğunu bile bile.

Peki bunu niye yaparız? En başından beri sorunun olasılıkla yanıtsız kalacağını bilmeme rağmen onun izinden gitmeye değer. Bu kitap o arayışın öyküsüdür. 

Sonu gelmeyen biriktirme çabaları kadar tarihlerin ve isimlerin sıralamasına titizlenmeyen biri olarak yola çıkalı birkaç yıl oldu, amacım ne kütüphanelerin bir tarihini daha derlemekti ne de

dehşet uyandıracak kadar kapsamlı kitap endüstrisine bir cilt daha eklemek, yalnızca şaşkınlığımı anlatmak istiyordum. Robert Louis Stevenson (*Tam adı Robert Louis Stevenson (1850-1894). İskoçyalı romancı, şair, İngiliz edebiyatında yeni romantik akımın temsilcisi. Define Adası, kaçırılan Çocuk

 Dr. Jekyll ve Mr. Hyde gibi dünyaca ünlü romanların yazarı) yaklaşık bir yüzyıl kadar önce, “başarının uzaklaştırıldığı  bir alanda soyumuzun çabalarına ara vermeden dokunaklı hem de özendirici olarak görmeliyiz. 


 






*Geceleyin Kütüphane - Alberto Manguel

Özgün Adı: The Lİbrary at Night

Çeviren: Dilek Şendil

Yapı Kredi Yayınları

1.Baskı: İstanbul, Nisan 2008i



*Petrarch - Wikipedia

*Francesco Petrarca (d. 20 Temmuz 1304, Arezzo - ö. 19 Temmuz 1374, Arquà Petrarca), İtalyan hümanist ve şair.


*Kabala - Vikipedi

*Kabala (İbranice: קַבָּלָה‎, lit. "gelenek"[1] veya 'yazışma')[2] veya Kabbalah, Yahudi mistisizminde ezoterik bir disiplin, düşünce okulu veya kurallar bütünüdür.[3] Yahudilik'te üyelerine מְקוּבָּל [Kabaliste Mequbbāl] denir.[3] Kabala'nın tanımı, onu takip edenlerin geleneğine ve amaçlarına göre değişiklik gösterir.[4] Kabala, Yahudiliğin ilk yıllarına kadar uzanır; öyle ki, Hristiyanlığı kuran ilk Yahudilerden, Hristiyanlığa da geçmiştir (Hristiyan Kabala [en]).[3][5][6] Yahudilik içindeki mistik dinî yorumların temelini oluşturur. Yahudi Kabalalar, değişmeyen, sonsuz ve ebedi Tanrı'ları Yehova'nın gizemi Ein Sof [en]'u (אֵין סוֹף; anlamı "Sonsuz") ve ölümlü, sonu olan Evren'in arasındaki ilişkiyi felsefî bir şekilde araştıran bir dizi ezoterik Yahudi öğretileridir.[3][5][7]

Etimoloji

Geçmiş

Kabala kaynakları

Kabala öğretisi

Genel eğilimler

Yahudi Mistisizminin genel karakteristikleri



*Geceleyin Kütüphane - Alberto Manguel İncelemesi ve Yorumu | Eylül Görmüş


*Geceleyin Kütüphane - Alberto Manguel Kitap özeti, konusu ve incelemesi

* . .. her şey Manguel'in evinde bir kütüphane kurmak istemesiyle başlıyor fakat temelde bu istek onun henüz küçükken edindiği çılgınca kitap okuma merakından kaynaklanıyor. … .. 

……  Dünyadan, yerelden, oradan buradan, yüzyıllar öncesinden kalma kütüphaneleri didik didik inceleyen, kitapların tasnif ve istif şekilleriyle birlikte kitap ve okur arasındaki diyaloga farklı şekilde değinen kitap. Son olarak, kitapta tasarlanan şahsi kütüphane mit, düzen, mekan, güç, gölge, şekil, rastlantı, işlik, zihin, ada, sağ kalma, unutuş, düş gücü, kimlik ve yuva olarak bölümlere ayrılıp inceleniyor. Eh, elçiye zeval olmaz. Ben sevdim eller alsın. (Hüseyin HAKAN)


… ..    ..  Alberto Manguel. Tam bir kitap delisi. Delisi diyorum zira ehline malumdur ki bu büyük bir iltifattır. Fransada yaşayan Alberto Manguel abimizin dehşet diye nitelendirilebilecek kalitede bir kütüphanesi var. Tek düşü ve tek gerçeği kitap. Satır aralarında hissedeceksiniz zaten.. Kitap, kütüphaneler üzerine harika bir deneme niteliğinde. Tam on beş farklı başlıkta kütüphaneler üzerine yazılar yer almakta. Babil kütüphanesinden İskenderiye'ye, Bağdat Kütüphanesinden Bibliotheque National'a. Ayrıca altı çizilecek birçok satır mevcut. İddia ediyorum ki bitirdiğinizde şöyle bir dünya kütüphanelerini dolaşmış olmanın yanında "kitab"ın tarihine dair birçok malumatta elde etmiş olacaksınız.. 




*
Kongre Kütüphanesi - Vikipedi *Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi (Library of Congress), ABD'nin ulusal kütüphanesidir. Dünyanın en büyük ve en önemli kütüphanelerinden olan kongre kütüphanesi Washington'da bulunmaktadır. Ayrıca ABD'de yer alan en eski federal kültür yapısıdır. Koleksiyonunda 470 dilde, 38 milyondan fazla kitap ve diğer yayınlar, 70 milyon el yazması, içlerinde Gutenberg Kutsal Kitabı'nın da bulunduğu Kuzey Amerika'nın en büyük nadir kitap koleksiyonu, bir milyonun üzerinde hükûmet belgesi, son üç yüzyılda, dünyada yayımlanmış bir milyon gazete sayısı, 33.000 ciltlenmiş gazete sayıları, 500.000 mikrofilm, 6.000'in üzerinde karikatür dergisi, dünyanın en büyük hukuki belgeler koleksiyonu, filmler, 5,5 milyon harita, müzik notaları ve 8,1 milyon işitsel kayıt bulunur. Toplamda 167 milyondan fazla materyal bulunmaktadır.[2] … ..



*Strabon - Vikipedi

*Strabon (Yunanca: Στράβων; MÖ 64 - MS 24), Yunan tarihçi, coğrafyacı ve filozoftur. Yaşadığı dönemde bilinen yerlere yapılan göçlere ve hangi milletlerin nerelerde yerleşmeler yaptığı üzerine gerçekleştirdiği çalışmalarla ün kazanmıştır. Roma aristokratlarıyla kan bağı olduğu düşünülmektedir.[kaynak belirtilmeli] Bugünkü Amasya ili sınırlarının içinde varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Dünyanın ilk coğrafyacısı kabul edilir.

Antik Dünya hakkındaki coğrafya kitabı ile tanınmıştır.[1]

Amasya'da doğdu ve Amasya'da öldü. Klasik Yunan eğitimi gördü. Aristodemos’tan hitabet dersleri aldı. MÖ 44’te öğrenimini sürdürmek amacıyla Roma’ya gitti. Başlangıçta Aristotelesçi görüşleri savunduysa da sonraları Augustus’un öğretmenlerinden olan Athenodoros’un etkisinde kalarak Stoa okulunun görüşlerini benimsedi. MÖ 31’e değin Roma’da kaldı. MÖ 29’da Yunanistan’ı gezdi. MÖ 28’de Mısır’a gitti. Roma İmparatorluğu'nun büyük bir bölümünü dolaştı. Roma ve İskenderiye’de uzun süre kaldı.

… ..



*Epistemoloji - Vikipedi

*Epistemoloji (Grekçe: ἐπιστήμη, epistēmē 'bilgi' ve -loji) ya da bilgi felsefesi, bilgiyle ilgilenen bir felsefe dalıdır. Epistemologlar, bilginin doğası, kaynağı ve kapsamı, epistemolojik gerekçelendirme, inancın rasyonelliğini ve diğer çeşitli konuları incelemektedir. Epistemoloji, felsefenin etik, mantık ve metafizikle birlikte dört ana dalından biri olarak[1][2] kabul edilir.

Epistemolojideki tartışmalar genel olarak dört ana alanda[3][4][5] toplanmıştır:

  1. Bilgi doğasının felsefi analizi ve bir inancın bilgiyi oluşturması için gereken gerçeklik ve gerekçelendirme gibi koşullar

  2. Algı, gerekçe, bellek ve tanıklık gibi potansiyel bilgi ve gerekçeli inanç kaynakları

  3. Tüm gerekçelendirilmiş inançların birer gerekçeli temel inançtan mı türetilmesi gerektiği yoksa gerekçelendirmenin yalnızca bir dizi tutarlı inanca mı dayalı olması gerektiği soruları da dahil olmak üzere, bir bilgi bütününün veya gerekçelendirilmiş bir inancın yapısı

  4. Bilginin olabilirliğini sorgulayan felsefî şüpheciliğin yanı sıra, şüpheciliğin sıradan bilgi iddialarımıza bir tehdit oluşturup oluşturmadığı ve şüpheci argümanları reddetmenin mümkün olup olmadığı gibi sorunlar

Epistemoloji, bu ve diğer tartışmalarda "Ne biliyoruz?", "Bir şeyi bildiğimizi söylemek ne anlama gelir?", "Gerekçelendirilmiş inançları gerekçelendirilmiş kılan nedir?" ve "Bildiğimizi nasıl biliyoruz?" gibi soruları cevaplamayı[2][3][6] hedefler.

… ..




*İskenderiye Kütüphanesi - Vikipedi

*Büyük İskenderiye Kütüphanesi, Antik Dünya'nın en büyük ve en önemli kütüphanelerinden biri. Kütüphane, Müzler'e, sanatın dokuz tanrıçasına adanmış daha geniş bir araştırma enstitüsü olan İskenderiye Müzesi'nin bir parçasıydı.[10] İskenderiye'de evrensel bir kütüphane kurma fikri, oraya sürgün edilen Atinalı devlet adamı Faleronlu Demetrios tarafından, I. Ptolemaios Soter'e önerilmiş olabilir. I. Ptolemaios, kütüphane için planlar yapmış olsa da, kütüphane muhtemelen oğlu II. Ptolemaios döneminde inşa edilmiştir. Kütüphane, Ptolemaios krallarının kitap satın alma konusundaki agresif ve kararlı tutumu nedeniyle, kısa sürede çok sayıda papirüs ve parşömen kütüphaneye eklenmiştir. Belirli bir dönemde tam olarak kaç parşömenin bulunduğu bilinmemekle birlikte, tahminler kütüphanenin en parlak döneminde 40.000 ila 400.000 arasında değişmektedir.


Tarihçe

İskenderiye şehri MÖ 332 yılında, Makedonyalı Büyük İskender tarafından kuruldu. Onun ölümüyle imparatorluğun dağılışı sonunda kumandanlarından Lagus'un oğlu Ptolemaios I Soter'in eline geçti. O da Mısır'da krallığını ilan etti. Mısır'da 300 yıl devam eden bu hanedanın ilk hükümdarı olup, 323 yılında 24 yaşında iken 24 yıl hüküm sürmüştür. Savaşı sevmeyen Ptolemaios, hiçbir zaman ülkesinin sınırlarını genişletmek hevesine kapılmadı. Bilim ve edebiyata düşkünlüğüyle, Mısırlıların gelenek ve göreneklerini; akabinde dinlerini de benimseyerek halkın sevgisini kazandı. Eski kanunları, dini törenleri muhafaza etmekle kalmayıp, Antik Mısır hükümdarlarının lakabı olan Firavun unvanını aldı ve onları taklit ederek öz kız kardeşiyle evlendi.[kaynak belirtilmeli]

Bu yeni devletin merkezi İskenderiye şehriydi. Yeni firavun burayı baştan başa onarıp genişleterek o devrin en meşhur başkenti haline getirdi. Burada meydana getirdiği en önemli eser ise müze ve buna bağlı olan kütüphane idi. Kurulması için saray civarında güzel bir yer seçildi. Müzede o devirde bilinen bütün ülkelerdeki hayvan ve bitkilerin bir örneği vardı. Ayrıca botanik bahçesi ve bir rasathane bulunuyordu. Otopsi yoluyla insan vücudunun incelenmesi için bir anatomi salonu açılmıştı. Bu bilim sitesinde fizik, kimya, tıp, astronomi, matematik, felsefe, edebiyat ve fizyoloji bilgileri için evler yapılmıştı.

İskenderiye Kütüphanesi 900.000 el yazmasıyla Antikçağın en büyük dermesine sahip bir kütüphanesiydi. Kütüphanede büyük bir çalışan kadrosu da görev yapıyordu. Eserlerin papirüslere yazılarak rulo şeklinde saklandığı belirtilmektedir. Kral tarafından desteklenen bu kütüphane yayınevi işlevini de görüyordu. Kütüphane büyük bilim insanlarına da ev sahipliği yapmıştır. Matematik bilgini Öklides, mekanik bilimci Arkhimedes, tıp bilimci Herofilos, gök bilimci Eratosthenes, Batlamyus gibi isimler bu kütüphanede çalışmışlardır.

Müzenin en önemli bölümü kütüphanesiydi. Kütüphanenin müdürü, bulabileceği her yazılı eseri alma yetkisine sahipti. Mısır'a giren her kitabın buraya götürülmesi mecburiyeti vardı. Kitabın burada bir nüshası çıkarılıp sahibine verilir, kitabın aslı ise kütüphanede kalırdı. Bir taraftan da yurt dışına gönderilen memurlar, başka ülkelerde buldukları kitapları satın alıp getirirlerdi. Böylece, o zamana kadar birçok bilime ait dağınık halde ve kaybolmaya mahkûm durumda olan eserler emin bir yerde toplanmış oldu.

Kütüphanenin yakılışı

Genel kanı bu kütüphanenin, çıkan çeşitli fanatik görüşler nedeniyle, antik Pagan tapınakları ve yapıların imhası sırasında Hristiyanlar tarafından yakıldığı yönündedir.

… ..

… ..    Bernard Lewis konu hakkındaki makalesinde, kütüphanenin Müslümanlar tarafından yok edildiği hikâyesinin doğruluğunu Alfred J. Butler, Victor Chauvin, Paul Casanova ve Eugenio Griffin gibi Batılı bilim insanlarının reddettiğini yazmaktadır.[12


Yeni kütüphane

Yakılan İskenderiye kütüphanesinin bulunduğu alanda Yeni İskenderiye Kütüphanesi yapılmış ve 2002 yılında hizmete açılmıştır.


Popüler kültürde İskenderiye Kütüphanesi

… ..



*Pamuk Kitaplığı - wiki7.org

*Cotton Kütüphanesi , İngiliz  antikacı Sir Robert Cotton (1571-1631) tarafından başlatılan bir el yazmaları koleksiyonudur . Koleksiyon , esas olarak Anglo-Sakson tarihiyle ilgili [en] el yazmalarını ve aynı zamanda Cotton's Genesis de dahil olmak üzere en değerli antik eserlerden bazılarını içeriyordu . Cotton Library, Francis Bacon , Walter Raleigh ve James Ussher tarafından kullanıldı . Şu anda British Library'nin bir parçasıdır.

…… …ı 


















Britanya Kütüphanesi - Vikipedi

*British Library, Birleşik Krallık'ın ulusal kütüphanesi[1] ve dünyanın en büyük 2 kütüphanesinden biridir.[2] Önemli bir araştırma kütüphanesi olan kurum değişik ülkelere ve dillere ait basılı ya da dijital kitaplar, el yazmaları, dergiler, gazeteler, ses ve müzik kayıtları, videolar, patentler, veritabanları, haritalar, mühürler ve çizimler gibi yaklaşık 170 milyon ögeye ev sahipliği yapar.[3] Kütüphane koleksiyonunda yaklaşık 14 milyon kitap[4] ve MÖ 2000'lere kadar geçmişe uzanan birçok el yazması vardır.



*Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi - Vikipedi

*Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi, Türkiye'nin Ankara şehrinde yer alan bir kütüphanedir. Kuruluş çalışmalarına 2016'da başlanan kütüphane, 20 Şubat 2020'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yaklaşık 2 bin davetlinin katılımıyla açılmıştır. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'nde, 134 farklı dilde, 2.168.302 kitap, 25.017 adet basılı dergiye ait 2.948.290 süreli yayın olmak üzere 5.048.493 basılı kaynak mevcuttur. Ayrıca, erişim sağlanan 73 ana veritabanına ait 233 adet veritabanı içeriğinde; 1.218.475 e-kitap, 7.901.681 elektronik tez ve 112.153 e-dergiye ait 300 milyondan fazla makale, rapor, vb. yayınla birlikte ülkenin en büyük kütüphanesidir.

... ..




























*Yok edilen kütüphaneler listesi - Vikipedi


*Lübnan Ulusal Kütüphanesi - Vikipedi


*Queens Public Library - Wikipedia


*Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi - Vikipedi





















*İstanbul'daki kütüphaneler listesi - Vikipedi


*Kütüphane Troleybüs - Vikipedi






























*Millet Yazma Eser Kütüphanesi - Vikipedi































*Köprülü Kütüphanesi - Vikipedi



























*Atıf Efendi Kütüphanesi - Vikipedi


































*Hekimoğlu Ali Paşa Kütüphanesi - Vikipedi
























*Ragıp Paşa Kütüphanesi - Vikipedi



























*Rami Kütüphanesi - Vikipedi




2 yorum:

  1. Kütüphaneler ve kitaplarla ilgili tarihte olan biteni ve günümüze uzanan sürece ilgi duyanlar için doğru adres… Yazar Alberto Manguel’in çok emek verdiği açıkça hissediliyor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. “Kütüphaneler ve kitaplar”ın tarihi gelişim süreçlerine, doğrudan ilgi duymayanlar için; yine aynı yazarın diğer kitaplarına vakit ayırmasının daha iyi olacağını düşünüyorum.

      Sil